Press Release

Vergeet Quitters Day: gedragsverandering werkt beter met kleine aanpassingen dan met grote voornemens

Goede voornemens falen niet omdat mensen niet willen veranderen, maar omdat we gedragsverandering te groot en te ingewikkeld maken

De tweede vrijdag van januari staat bekend als Quitters Day: het moment waarop veel mensen hun goede voornemens alweer loslaten. Sportscholen lopen leeg, de snoozeknop wint het weer van de wekker en ook duurzame voornemens, zoals minder voedsel verspillen, verdwijnen naar de achtergrond. Maar volgens experts van de Behaviour Change Group ligt het probleem niet bij een gebrek aan motivatie, wel bij hoe we gedragsverandering aanpakken. Goede voornemens vragen om echte gedragsverandering. En dat is niet iets wat van de ene op de andere dag gebeurt. Quitters Day is geen onschuldige grap, maar een cultureel excuus om te stoppen met veranderen.

“Quitters Day suggereert dat falen onvermijdelijk is, maar dat idee staat juist verandering in de weg” - Gijs van Schoot, Country Director België en Nederland, Too Good To Go

Automatisch gedrag, automatische verspilling
In de praktijk blijkt dat het grootste deel van ons gedrag automatisch verloopt. Dat geldt ook voor hoe we omgaan met voedsel. Daan van Velsen, gedragswetenschapper bij de Behaviour Change Group, maakt onderscheid tussen twee systemen die ons gedrag sturen: een snel, automatisch systeem en een langzaam, rationeel systeem dat energie kost. Juist dat automatische systeem bepaalt het merendeel van onze dagelijkse keuzes, inclusief wat er met restjes uit de koelkast gebeurt.

Dat verklaart waarom vrijwel niemand vóór voedselverspilling is, terwijl er wereldwijd nog altijd zo’n 80.000 maaltijden per seconde verloren gaan. Een aanzienlijk deel daarvan komt uit huishoudens. Niet uit onverschilligheid, maar omdat voedsel verspillen geen bewuste keuze is. “Voedsel verspillen is zelden een bewuste keuze. Het gebeurt automatisch, en juist daarom kunnen we het ook oplossen met slimme, kleine aanpassingen,” aldus Gijs van Schoot.

Klein en concreet werkt beter
Wetenschappelijk onderzoek laat zien dat kleine, concrete aanpassingen veel effectiever zijn dan grote, principiële voornemens. In plaats van te zeggen: “Ik ga nooit meer eten weggooien”, werkt het beter om het gedrag te vertalen naar een eenvoudige handeling, zoals: “Na het eten verzamel ik wat over is en bedenk ik wanneer ik ze ga opeten.”

Nog effectiever zijn zogeheten implementatie-intenties: als-dan-plannen. Bijvoorbeeld: “Als ik boodschappen ga doen, dan check ik eerst wat er nog in de koelkast ligt.” Zulke plannen helpen om intenties daadwerkelijk om te zetten in gedrag.

Verander de routine, niet je leven
Gedrag bestaat vaak uit vaste patronen: een prikkel, gevolgd door gedrag en een beloning. Dat hoeft geen obstakel te zijn, het is juist een kans. Door kleine aanpassingen te doen binnen bestaande routines, wordt verandering makkelijker vol te houden.

Een voorbeeld is het gebruiken van je zintuigen bij producten die over de Ten minste Houdbaar Tot (THT) datum zijn: kijken, ruiken en proeven voordat eten wordt verspild. Of het moment waarop de vaatwasser wordt ingeruimd benutten om meteen een plan te maken voor het overgebleven eten van de maaltijd en uit de koelkast.

Maak het zichtbaar en vooral leuk
Gedragsverandering lukt beter wanneer deze gedeeld wordt met anderen. Door voornemens zichtbaar te maken binnen het gezin, bij huisgenoten of collega’s, neemt de kans op succes toe. Ook plezier speelt een cruciale rol. Gedrag houden we alleen vol als het op korte termijn iets oplevert. Door overgebleven eten te benaderen als een creatieve uitdaging of een spel in plaats van een verplichting, wordt duurzaam gedrag vanzelf aantrekkelijker.

Slimmer, niet strenger
Goede voornemens zijn geen kwestie van karakter, maar van context en slimme keuzes. Met een beetje kennis van gedragswetenschap wordt bewuster leven en minder voedsel verspillen geen uitputtingsslag, maar juist eenvoudig.

Misschien is het dus tijd om Quitters Day te cancellen. Nu we ons eigen gedrag beter begrijpen zijn we in controle en staat niets ons meer in de weg om slim met onze voornemens om te gaan. Falen is geen optie meer.